تبلیغات
بانک مقالات فارسی و عربی - مروری بر داستان نویسی معاصر عرب
 
بانک مقالات فارسی و عربی
من طلبَ شیاً و جدَّ، وَجَد؛
چهارشنبه 18 آبان 1390 :: نویسنده : هادی برومند

            مروری بر داستان نویسی معاصر عرب

هنگامی که نجیب محفوظ درسال 1988 جایزه نوبل ادبیات را ازآن خود کرد ، همه نظر ها به سرزمین های عربی دوخته شد. زیرا سرزمینی که قرن ها با سلطه شعر برادبیاتش زیسته بود ، اکنون درحوزه ادبیات داستانی ، حرفی برای گفتن داشت و ازطریق داستان ، با جهان سخن میگفت ..

قرن ها بود که غلبه شعر برهر ژانر ادبی دیگر در میان اعراب ، امری تغییر ناپذیر بود . از إمرؤالقیس پیشوای شاعران عصرجاهلی و مـُتـَنَبّی شاعر توانای عصر عباسی تا کلاسیک های نو مانند احمد شوقی والجواهری ، تا نوگرایان دیگر مانند بدرشاکر السیاب ، البَیّاتی ، نزار قبانی ، آدونیس(علی احمدسعید) ، محمود درویش و مانند این ها همواره شاعران یکته تازان میدان ادبیات عرب بودند. اما واقعیت این است که رمان و داستان کوتاه عرب ، اکنون شانه به شانه شعر فخیم عرب ، عرض اندام می کند و با حضور چهره هایی جهانی چون محفوظ ، یوسف ادریس ، احسان عبدالقدوس ، وجـوان تــر ها مانند غادة السمان ، غسان کنفانی ، میرال الطحاوی و..آمده است تا روزگاربت پرستی شعری را در ادبیات عرب ، پایان دهد.

برای بررسی ادبیات داستانی معاصر عرب لازم است اندكی به عقب بازگردیم تا ریشه های تحول آن را در گذشته های نه چندان دور، بیابیم.

ناپلئون بناپارت امپراطور فرانسه در سال 1797 میلادی به سرزمین مصر تاخت. حمله ی او به مصر بسیار حساب شده و با تمهیداتی خاص بود. بدین معنی كه تمدن باستانی و شگفت انگیز فراعنه در این سرزمین پر رمز و راز هنوز در هاله ای از ابهام پنهان بود؛ و دانشمندان مغرب زمین خواستار دیدار و پژوهش در این شرق جادویی بودند.

در نوزدهم ماه مه 1789 ناوگان پنجاه و چهار هزار نفری ناپلئون به سوی مصر به حركت درآمد، در حالی كه كتابخانه ای شامل 287 كتاب با ملزوماتی علمی و نظامی و چند دانشمند اعم از فیزیكدان و زیستشناس به همراه داشت.

آلفرد دووینی شاعر معروف فرانسوی كه در آن هنگام كودك بود بعدها نوشت كه این مرد بزرگ در حالی كه تمام راه دریا را تا «اسكندریة» مصر دچار دریازدگی بود، «قرآن» مطالعه میكرد.

جالب است كه ناپلئون با همین اطلاعات اندك قرآنی و كلمات عربی توانست بسیاری از اعراب را كه از عثمانی ها چندان دلخوش نبودند با خود همراه كند. او به آنها قول داد كه دین و مقدسات آنان مورد احترام قرار خواهد گرفت. پس از فتح قاهره ناپلئون با پذیرفتن الله به عنوان خدای یگانه اعتماد آنان را به خود جلب كرد و از آنان خواست تا در سازندگی مصر به او كمك كنند.

فرانسوی ها در مصر، مدرسه و كتابخانه و روزنامه تأسیس كردند و دانشمندان آنان به باستانشناسی پرداختند و دانش مصرشناسی(tologyEgyp) را پایه گذاری كردند. در این هنگام مصریان به عظمت تاریخ نیاكان خود پی بردند و در برابر تركان عثمانی و فرانسویان اعتماد به نفس بیشتری پیدا كردند و جایی برای احساس حقارت برایشان باقی نماند.

محمدعلی پاشا در سال 1805 بر تخت حكومت مصر تكیه زد. این مرد دلیر تاریخ مصر را دگرگون كرد. محمدعلی به نهضت چاپ و روزنامه نگاری اهمیت فوق العاده ای میداد. گروه هایی را نیز برای آموختن دانشهای جدید به غرب فرستاد.

به طور كلی میتوان آغاز حركت جدید را در نگارش نو ـ اعم از قصه نویسی و امثال آن ـ تأسیس روزنامة «الوقایع المصریه» دانست، كه محمدعلی پاشا در سال 1828 آن را دایر كرد. این حركت تحولات فراوانی به دنبال داشت و انقلاب روزنامهنگاری را در مصر به وجود آورد تا اینكه در سال 1875 روزنامة عظیم «الاهرام» در مصر به وسیلة سلیم و بشاره تقلا ـ دو برادر لبنانی ـ تأسیس شد. این روزنامه همواره در سیاست و جامعه مصر تأثیری شگرف داشته است.

به دنبال نهضت روزنامه نگاری، مجلات فراوانی منتشر شد كه همگی مردم را در برابر ظلم و استبداد به سلاح آگاهی و ایمان مجهز میكردند.

از معروفترین این مجلات، مجلة «الهلال» بود كه توسط جرجی زیدان و با شعار إلی الأمام (به پیش) در سال 1892 دایر شد. این مجله هنوز هم (به سردبیری دكتر حسین مونس) منتشر میشود.


نبش ترجمه به همراه اوج گرفتن روزنامه نگاری در بلاد مصر و دیگر سرزمین های عثمانی، رواج یافت. در زمان محمدعلی پاشا بیشتر كتب علمی و نظامی ترجمه میشد اما بعدها همه نوع كتابی را به عربی برگرداندند.

آثاری مانند «آندروماك» اثر راسین؛ «بعد از توفان» اثر هنری بوردو؛ »پاریسیزیبا» اثر كونتسداش؛ «سه تفنگدار» اثر الكساندردوما و «روكامبول» اثر بنسون دوترای از جملة این آثارند.

برخورد غرب و شرق در نویسندگی اعراب اثری نیرومند گذاشت. ادراك و احساس و خردگرایی اعراب كه دربند فقر و بیخبری بود اكنون مجالی برای رهایی و انطلاق یافته بود. به بیان دیگر، روزنامه نگاری و چاپ مطبوعات كمك بیشتری به نشر ادبیات داستانی اعراب ـ كه اینك متحول شده بود ـ كرد. مجلة «الهلال»، مطالب تاریخی ، منتشر كرد.

به طور كلی میتوان دو دوره قصه نویسی را در این برهه از قصه نویسی عرب یافت:

دوره اول كه به ترجمه و اقتباس اختصاص دارد، آغاز جدایی از قالب كلاسیك قصة عرب است. البته این جدایی هنوز در ذات خود كامل نیست و عناصر قصه همان عناصر پیشین است؛ مانند «حدیث عیسی بن هشام» نوشتة المویلیحی، كه به تقلید از «مقامات» بدیع الزمان همدانی نوشته شده است.

دورةهدوم را میتوان بنیاد درست قصه جدید عرب دانست و آن نوشتن به روش غربی بود. از آن جمله است «قصه زینب» نوشتة محمدحسین هیكل (1888-1957)؛ كه از نخستین كارهایی است كه عناصر قصه از نظر فنی در آن كامل است، اما در سطحی نیست كه بتواند امتیازی مهم در قصهنویسی كسب كند. «قصة زینب»، ماجرای دلبستگی جوانی به دختر عمویش است كه اختلاف طبقاتی مانع ازدواج این دو و حتی، ابراز این عشق میشود. هیكل، در این قصه، تمامی سنتهای پوسیده و اعتقادات خرافی روستاهای مصر را با واژگان به تصویر میكشد، و تا حدی نیز از آن انتقاد میكند.
گرایش‌ها در قصه‌نویسی نو عرب: به طور کلی دو جریان عمده را در این بخش از ادبیات عرب می‌توان پی گرفت که عبارتند از:«گرایش تاریخی» و «گرایش اجتماعی».
ظلم و ستم عثمانی‌های و ترکتازی‌های آنان که با قتل و غارت همراه بود، توده‌های محروم جامعه را به استضعاف و بی‌خبری و نومیدی سوق داده بود. اکنون روشنفکران عرب با در دست داشتن سلاح کاری ژورنالیسم و مطبوعات، بر آن شدند با آگاه کردن توده‌ها آنان را علیه ستمگران عثمانی بشورانند. بنابراین نخست اعراب را به سوی نوعی بازگشت به خویشتن کشانیدند، تا احساس حقارت و عادی به ستم‌پذیری را در آنان از میان ببرند. از این رو، قصه‌های این دوره، تاریخ را بازگو می‌کرد اما با ارائه الگوهای اخلاقی والا و رشادت‌ها و مردمی‌ها و گوشه‌هایی از مبارزه با فساد و تباهی که در تاریخ اندک نیست. بدین ترتیب کسانی مانند سلیم‌البستانی، جرجی‌زیدان و فرح‌آنطون نوشتن این نوع قصه را دنبال کردند. سلیم‌البستانی قصة «ملکه زنوبیا»، و «سرگشتگی در بلاد شام» را نوشت. این قصة پندآموز ملودرامی سرشار از مخاطرات و حوادث غیرمنتظره بود. با این حال، نویسنده تا آنجا که می‌توانسته سعی کرده چهره‌ای واقعی از زندگانی آن روزگار به دست دهد.جرجی‌زیدان بیست و یک قصة تاریخی نوشته است که در این روایات کوشیده تاریخ اسلام و مسائل آن را به مخاطب القا کند. او تا آنجا که می‌توانسته به حقایق تاریخی پای بند مانده است.معمولاً در قصه‌های جرجی‌زیدان گره داستان به فقدان معشوق و امثال آن وابسته است که با پیدا شدن آن عنصر، گره داستان نیز گشوده می‌شود. بنیان داستان‌های او نیز بر «تصادف» است، نه «حادثه». از این رو همواره سرنوشت به عنوان عامل تعیین کننده در «طرح» به چشم می‌خورد. جرجی‌زیدان از تحلیل ذهنیات قهرمانش عاجز است؛ هر چند کشش داستان‌ها آن اندازه هست که مخاطب را به دنبال خود بکشاند. بسیاری از آثار او به زبان فارسی ترجمه شده است. از آثار اوست:«ابومسلم خراسانی»، «دوشیزه قریش»، «شارل و عبدالرحمان»، «عروس فرغانه»، «صلاح‌الدین ایوبی»، «زیبای کربلا»، «عباسه و جعفر برمکی»، «حجاج یوسف»، «احمدبن‌طولون». براساس برخی از این قصه‌ها در ایران و کشورهای عربی فیلم سینمایی هم ساخته شده است.در این دوره در آثار سلیم‌البستانی روایات خاص اجتماعی دیده می‌شود. او قصه‌های «سلمی» و «أسماء» را در آن روزگار به رشتة تحریر درآورد که از نظر فنی بر «تصادف» و «اغراق» استوار است و پند و اندرز مستقیم می‌دهد؛ شخصیت‌ها در خدمت آرا و اندیشه‌ها هستند و از خود هیچ‌گونه اختیاری ندارند. با این حال، ردّ نوعی نقد اجتماعی و اخلاقی را می‌توان در آن پی‌گیری کرد. قصه‌های فرح‌أنطون و نقولا حداد(1872_1916) نیز همین ویژگی‌ها را دارند.
 
قصه‌نویسان بزرگ عرب:(تا شکست ژوئن 1967 اعراب اسرائیل)   اصولا دهه 1960 در سرنوشت وتاریخ معاصر اعراب ،فصل برجسته ای است که ازجهت تحولات بنیادی اهمیت جامعه شناختی ویژه ای دارد. دراین سال هاتقریبا همه کشورهای عربی گام های بزرگی در راه دمکراتیزه کردن جوامع خود برمی داشتند و برآن بودند تا اقتصاد خود را از سلطه بیگانگان خارج کنند.درسال 1963جمهوری دمکراتیک الجزایراعلام کرد که برآنست تا برپایة اصول سوسیالیسم وجامعه گرایی کشورش را بسازد. در سبتامبر1962رژیم پادشاهی در کشورعربی یمن ، برچیده شد.درهمین سال ها بود که لیبی و مراکش ، ازاجاره دادن پایگاه های هوایی به آمریکا درخاک خود، امتناع کردند.  دراکتبر1964 حکومت نظامیان درسودان سقوط کرد و ائتلاف گروه های ملی قدرت را به دست گرفت..ازمهم ترین حوادثی که دراین دهه درسرزمین های عربی رخ داد و باعث شد تا استعمارگران غرب را برای مقابله با آن هماهنگ کند ، همایش سران عرب در ژانویة 1964 درقاهره بود. رهبری مصر دراین حرکت ، غرب را به شدت متوحش کرده بود.سران عرب کمی بعد درسبتامبر 1965باردیگر درمصر، درشهر اسکندریه گردهم آمدند وافزون بر پای فشردن بر یکپارچگی اعراب ، منشوری صادرکردند که همه دولت های عرب یکصدا خواستار رویارویی با اسراییل متجاوز شدند که به دنبال آن سازمان آزادی بخش فلسطین ، به طور جدی پایه گذاری شد. درسال بعد 1966 پنج کشور مصر، سوریه ، عراق الجزایر واردن ، پیمانی تدافعی دربرابراسراییل امضا کردند.غربی ها که تحولات دمکراتیک وجامعه گرایانه اعراب را جدی دیدند، برآن شدند تا با یاری کردن کشور غیرقانونی اسراییل ، روند این بیداری و حرکت را کند ویا نابود کنند ؛ ازاین روی درچانه زنی های خود با اعراب آنان را قانع کردندکه اسراییل به آنان حمله نخواهند کرد. یکی ازافسران عراقی که درآن سال ها درقاهره و درصفوف ارتش مصر بود برای من(فرزاد) مشاهداتش را بیان کرد و گفت ستادمشترک ارتش مصر مارا ازحالت آماد ه باش خارج کرد و ما با خانوادههای خود به باشگاه افسران رفتیم . اما ناگهان درساعت 9 صبح روز پنجم ژوئن(1967)غرش بمب افکن های اسراییل فرودگاه های قاهره و سایر متحدان را درهم کوبید. پس ازاین حادثه جمال عبدالناصررییس جمهورمصر برصفحه تلویزیون  ظاهر شد و طی بیاناتی که بابغض همراه بود ازاینکه فریب غربیها را خورده است از ملت عرب پوزش خواست و سلاح کمریش را بیرون آورد تا خودکشی کند که ناگهان فیلمبردار تلویزیون خودش را روی دست و سلاح او انداخت و مانع شد.بادیدن این صحنه هیجانی وصف ناپذیر ملت عرب را فراگرفت و همه درخیابان ها باصدای بلند گریه می کردند.. وازآن روزبود که تمامی اعراب دانستند ، غرب دوست آنان نیست وآنان درمقاصد استعماری خود هم پیمان هستند ومسألة فلسطین تنها یک مسألة منطقه ای نیست بلکه غرب برای مقاصد بزرگ تری این دولت را تأسیس کرده است.  تا پیش از جنگ رسمی اعراب و اسرائیل که در ژوئن 1967 با توطئة غرب به شکست نظامی اعراب انجامید، درونمایة قصه‌های عرب بیشتر دربارة ذات جامعة عرب بود و از عوامل خارجی ـ که در ساختار جامعة عرب پس از باز شدن پای غربی‌ها به سرزمین‌های اسلامی عرب زبان، تأثیری اساسی داشت ـ تا حدی غافل بود؛ یا آنکه کوشش در این زمینه به آرای سیاسیونی مانند سیدجمال‌الدین اسدآبادی ومحمد عبده محدود می‌شد. بنابراین نوک حملة قلم‌ها بیشتر به رویارویی با سنت‌ها و جامعة سنتی عرب بود؛ به طوری که کسانی مانند جبران ‌خلیل‌جبران، نویسندة توانای لبنانی، بر این باور بودند که تحولی بنیادی در ساختار جامعه و زندگی عرب و بلکه همة جهان لازم است تا بنیاد ظلم را برکند و با آن ساختار زمینة ایجاد دیکتاتوری و ستم از میان برود. این افکار ایدئالیستی در آثار منفلوطی نویسندة رومانتیک مصری نیز نمود دارد. نظریات اینان به گونه‌ای نبود که به جامعة عرب نوید انقلاب و تحول بدهد بلکه به تصّور تناقضات اجتماعی نوعی یأس را رواج می‌داد. در این آثار به ویژه آثار خلیل‌جبران، انسان‌گرایی افراطی عرفانی درونمایة اصلی آثار بود. غافل از اینکه چنین تفکری، مخاطب را در پیدا کردن حالت انفعالی و پذیرفتن بیشتر کمک می‌کند تا پیدا کردن روحیة مبارزه و فعال. بنابراین می‌توان این آثار را نیز همانند آثار پیشین، نوعی اندرزگویی دانست اما مترقی‌تر و زیباتر و غیرمستقیم (بی‌آنکه مخاطب راه به جایی ببرد). به بیان دیگر تا پیش از جنگ ژوئن 1967 میان اعراب و اسرائیل، کمتر اثری را در ادبیات داستانی عرب می‌توان یافت که گرایش رئالیستی داشته باشد. شکست ژوئن، شوک و ضربه‌ای بود که جهان عرب را از اتاق بیهوشی خارج کرد و او توانست موقعیت خود را ارزیابی کند و از حوزة مسائل جنسی و عاشقانه و عرفان سطحی و اجتماعیات بی‌خطر برهاند.
 محمد المویلیحی(1858_ 1930)مویلیحی در قاهره زاده شد. پدرش از تاجران بزرگ عهد محمدعلی پاشا بود. مویلیحی از شاگردان سیدجمال‌الدین اسدآبادی بود. علاوه بر زبان عربی زبان ترکی و فرانسوی را نیکو می‌دانست. دوران تحصیلات و جوانی‌اش را در مدارس طبقة اشراف مصر گذراند. چند سالی در ایتالیا و فرانسه زندگی کرد سپس به ترکیه رفت و در آنجا به تصحیح و چاپ کتبی مانند «الغفران» تألیف ابوالعلای مَعَرّی اقدام کرد و در چند نشریه از جمله «الاهرام» مطلب نوشت.«قصة عیسی‌بن‌هشام» اثر مهم محمد المویلیحی قصه‌ای است که به تقلید از «مقامات» بدیع‌الزمان همدانی نوشته شده است. قهرمان بدیع‌الزمان در «مقامات» او عیسی‌بن‌هشام نام دارد که در سفرهایش با حیله و نیرنگ و سحربیان و قصه‌گویی برای بزرگان کسب معاش می‌کند. بدیع‌الزمان هر یک از این حیله‌ها را یک «مقام» نام نهاده است.چهارچوب و طرح کلی قصة مویلیحی همانند «مقامات» است. او قهرمان داستانش را از نسل ماقبل نسل خود برگزیده است. شاید «قصة اصحاب کهف» الهام‌بخش او در این داستان بوده است.عیسی‌بن‌هشام همواره در سیر و سفر است و در یکی از شب‌های مهتابی که در مقبره‌ها به تفکر دربارة مرگ و زندگی پرداخته است، ناگهان می‌بیند که یکی از مردگان از درون گوری بیرون می‌آید. میان او و عیسی‌بن‌هشام گفت‌وگویی صورت می‌گیرد. او خودش را احمدپاشا منکیلی معرفی می‌کند که در سال 1850 در گذشته و از مبارزان و جهادگران بوده است. راوی با احمدپاشا دوست می‌شود و او را با خود به قاهره می‌برد. او با دیدن وضع و حال مردم متوجه می‌شود که قاهره بسیار عوض شده و زندگی مردم به صورتی جدید (آمیزه‌ای از ظواهر سنتی گذشته و صورت جدید غربی) درآمده است. در هر حال جهانی پر از عیوب اخلاقی و اجتماعی است. مویلیحی در این قصه همة جوانب زندگی و جامعة اعراب را از تجار گرفته تا پلیس‌ها و مردم عادی به تصویر کشیده و مورد انتقاد قرار داده است.عیسی‌بن‌هشام، احمدپاشا منکیلی را پس از گشت‌وگذار در مصر، به پاریس می‌برد تا جامعة متمدن غربی را نیز به او نشان دهد سپس با هم به مصر بازمی‌گردند و منکیلی به این نتیجه می‌رسد که زندگی غربی صددرصد شر و پلیدی نیست و می‌توان از آن کمک گرفت.قصة «عیسی‌بن‌هشام» المویلیحی را می‌توان با رمان انتقادی «سیاحتنامة ابراهیم‌بیک» یا «بلای تعصب» نوشتة حاجی زین‌العابدین مراغه‌ای نویسندة آذربایجانی همانند دانست.آنچه قصة "عیسی بن هشام" را جذاب می کند سبک دلنشین ونثر ساده وروان آن است که باتوصیف های فراوان همراه است.

 
مصطفی‌لطفی المنفلوطی(1876_ 1924)او در منفلوط مصر از خاندانی معروف و سرشناس زاده شد. در کودکی قرآن را فراگرفت و برای ادامة تحصیلات به «الازهر» فرستاده شد. در آنجا با محمد عبده انقلابی مشهور محشور بود. سپس به نوشتن مقاله و قصه دست زد. با وطن‌پرستانی همچون سعدزغلول نیز همراه بود. اواخر عمر در کتابخانة مجلس مصر به کار مشغول شد و سال 1924 درگذشت.منفلوطی در ظاهر و باطنش همچون قطعه‌ای موسیقی می‌نمود. او مردی خوش‌فکر، آراسته، متین، خوش‌ذوق و خوش‌اخلاق و خوش‌لباس بود. این ویژگی‌ها را در ترکیب آثارش نیز می‌توان دید. او ادیبی مستعد و با بهرة ذوقی فراوان از ادبیات بود. وی بیش از آنکه صنعت‌گر ادبیات باشد، نویسنده‌ای طبیعی و ساده و در زمرة نخستین کسانی است که داستان کوتاه را در مصر تجربه کرده‌اند.دو نکتة عمده در آثار او می‌توان یافت. نخست این که ابزار بیان او ضعیف است و این بدان سبب است که او به زبان ادبیات آگاهی عمیقی ندارد. از این رو در شکل ارائه دچار اشکال است؛ تا آنجا که، ممکن است در آثارش خواننده گاهی دچار سوء‌تفاهم شود. این کج‌فهمی خواننده به جهت خطا در تعبیر منفلوطی است که به قول معروف لفظ را در غیرماوضع‌له قرار داده است. نکتة دوم این که منفلوطی گرفتار ضعف فرهنگی است از آن جهت که در علوم مشرق زمین متضلع نبود و نیز با مغرب زمین و تمدن آن، پیوند مستقیم نداشت. در تفکرات اجتماعی، تا حدی سطحی و ساده است و به سادگی درگیر دگرگونی و عدم ثبات می‌گردد.قصه‌های منفلوطی از جهت ارتباط اجزای قصه و عناصر آن قوی نیست. آنچه او را مشهور کرده، نثر ادبی اوست که در حقیقت نثر رایج اوایل قرن بیستم، در مصر بود. تم و درونمایة بیشتر قصه‌های او را غم‌ها و آلام اقشار فرودست جامعه تشکیل می‌دهد، به طوری که می‌توان رگه‌های نارسیسیزم را در ادبیات او ریشه‌یابی کرد و علت این همه اندوه و غم را یافت. او چنان خودشیفته است که حتی آثاری را که به عربی ترجمه می‌کند مسخ می‌کند و به دلخواه تغییر می‌دهد. به بیان دیگر در قصه‌های او نوعی گریز از واقعیت وجود دارد که در پشت اشک‌های او پنهان است. با این حال اندیشه های انسان گرایانة منفلوطی وتلاش او برای ریشهیابی علل فجایع زندگی انسان (هرچند بسیار ابتدایی است) قابل تقدیر است .از آثار مشهور اوست: «العبرات» که مجموعه آثار ترجمه اوست. «النظرات» که مجموعه‌ای در سه قسمت است و دربردارندة مقالات سیاسی، اجتماعی و ادبی او در مطبوعات است.





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :


سه شنبه 13 آذر 1397 11:04 ب.ظ

This is nicely expressed! !
cialis diario compra canada discount drugs cialis cost of cialis per pill cialis 5 mg para diabeticos can i take cialis and ecstasy online prescriptions cialis generic low dose cialis cialis prezzo al pubblico cialis daily reviews precios cialis peru
سه شنبه 13 آذر 1397 12:34 ق.ظ

You revealed that wonderfully!
cialis cuantos mg hay compare prices cialis uk cialis super acti cialis alternative cialis coupon buy brand cialis cheap generic cialis at the pharmacy cialis rezeptfrei sterreich cialis 20mg look here cialis cheap canada
دوشنبه 12 آذر 1397 11:35 ق.ظ

Fantastic stuff, Appreciate it!
cialis australian price order a sample of cialis cialis wir preise cialis diario compra buy generic cialis cialis official site cialis tadalafil when can i take another cialis dosagem ideal cialis il cialis quanto costa
یکشنبه 11 آذر 1397 11:00 ق.ظ

Kudos, Plenty of tips.

buy cheap cialis in uk cialis super acti cialis rezeptfrei sterreich cheap cialis 5 mg cialis pharmacie en ligne generic low dose cialis recommended site cialis kanada cialis 20 mg cost precios cialis peru cialis e hiv
جمعه 9 آذر 1397 11:38 ب.ظ

Cheers. I value it.
only here cialis pills order cialis from india cialis generic availability buying brand cialis online free cialis generic cialis with dapoxetine price cialis best cialis purchasing purchasing cialis on the internet cuanto cuesta cialis yaho
جمعه 9 آذر 1397 11:57 ق.ظ

Thanks a lot! I like it!
buy cialis online order a sample of cialis cialis et insomni buy name brand cialis on line cialis 20mg prix en pharmacie cialis generic estudios de cialis genricos cialis generico online cialis 5mg cialis generic
جمعه 9 آذر 1397 12:35 ق.ظ

Excellent content. Appreciate it!
does cialis cause gout cialis daily cialis efficacit low cost cialis 20mg dosagem ideal cialis cialis price in bangalore cialis kaufen wo cialis professional yohimbe chinese cialis 50 mg 40 mg cialis what if i take
پنجشنبه 8 آذر 1397 01:13 ب.ظ

You suggested it exceptionally well!
when can i take another cialis india cialis 100mg cost cialis sans ordonnance cialis online holland online prescriptions cialis compare prices cialis uk cialis baratos compran uk india cialis 100mg cost cialis coupons no prescription cialis cheap
پنجشنبه 8 آذر 1397 12:50 ق.ظ

Superb information. Thanks a lot.
prices on cialis 10 mg wow cialis 20 only best offers 100mg cialis prices for cialis 50mg costo in farmacia cialis effetti del cialis discount cialis cheap cialis non 5 mg cialis generici cialis uk next day
چهارشنبه 7 آذر 1397 12:26 ق.ظ

You stated it very well.
cialis 20 mg effectiveness cialis canadian drugs price cialis per pill cialis italia gratis cialis 10 doctissimo cialis tadalafil online cialis side effects dangers cialis lowest price when can i take another cialis generic cialis tadalafil
سه شنبه 10 مهر 1397 12:10 ق.ظ

Awesome tips. Thank you!
cialis prices sialis cialis 50 mg soft tab weblink price cialis are there generic cialis cialis billig cialis name brand cheap deutschland cialis online cialis professional yohimbe order generic cialis online
شنبه 7 مهر 1397 10:23 ب.ظ

Seriously many of useful material.
generic cialis at walmart cialis generic tadalafil buy buy cialis cialis ahumada trusted tabled cialis softabs cialis tadalafil online cialis generic tadalafil buy comprar cialis 10 espa241a cialis soft tabs for sale cialis online deutschland
جمعه 6 مهر 1397 06:34 ب.ظ

You said it perfectly.!
generic cialis tadalafil trusted tabled cialis softabs buy cialis online cheapest cialis savings card generic cialis soft gels cialis herbs warnings for cialis cialis kaufen bankberweisung cialis 05 if a woman takes a mans cialis
شنبه 31 شهریور 1397 01:54 ب.ظ

You actually explained that very well.
canadian pharmaceuticals online north west pharmacy canada canadian online pharmacies legal canadian pharmaceuticals nafta drugs for sale online canadian pharmacy online 24 buy viagrow pro trusted pharmacy canada discount canadian pharmacies canadian pharmacy king
چهارشنبه 28 شهریور 1397 02:58 ب.ظ

Nicely put. Many thanks!
ou acheter du cialis pas cher cialis per paypa preis cialis 20mg schweiz viagra vs cialis buy original cialis viagra cialis levitra cialis lowest price cialis prices when can i take another cialis cialis generico lilly
جمعه 23 شهریور 1397 04:37 ب.ظ

With thanks. Very good information!
cialis 5mg billiger cialis canadian drugs cialis for sale south africa cialis sicuro in linea click here to buy cialis cialis qualitat cialis diario compra cialis reviews buy cialis online cheapest cialis without a doctor's prescription
سه شنبه 13 شهریور 1397 03:41 ب.ظ

Truly a good deal of amazing info!
is trust pharmacy in canada legitimate canadian pharmacy no prescription online canadian pharmacies legitimate canadian mail order pharmacies discount canadian pharmacies canadian medications pharmacy canadian pharmacy uk delivery canada vagra online pharmacy canada canadian online pharmacies reviews
سه شنبه 13 شهریور 1397 01:16 ق.ظ

Awesome material. With thanks!
can you buy viagra at walgreens how buy viagra online buy viagra tesco where can u buy viagra viagra purchase online buy generic viagra cheap buy cheap viagra buy viagra tesco can you really buy viagra online pharmacy viagra
دوشنبه 12 شهریور 1397 05:43 ب.ظ

Cheers. Lots of write ups.

cialis generico walgreens price for cialis prezzo di cialis in bulgaria cialis ahumada venta cialis en espaa 200 cialis coupon cialis online nederland acheter du cialis a geneve generic cialis 20mg uk buy cialis online
یکشنبه 11 شهریور 1397 11:08 ب.ظ

Nicely put. Appreciate it.
cialis bula what is cialis callus tadalafil generic safe dosage for cialis we use it cialis online store enter site very cheap cialis cialis manufacturer coupon cialis qualitat brand cialis generic
یکشنبه 11 شهریور 1397 10:33 ق.ظ

Cheers. Very good stuff.
buy online cialis 5mg cialis rezeptfrei sterreich cialis patentablauf in deutschland cialis pills price each cost of cialis per pill overnight cialis tadalafil wow cialis 20 generic cialis review uk cialis lilly tadalafi cialis generique
سه شنبه 23 مرداد 1397 01:31 ق.ظ

You actually reported it adequately!
sildenafil and viagra buy real viagra online usa viagra dosage buy generic viagra online uk safe place to buy viagra online uk safe place to buy viagra online viagra on prescription price of viagra tablets generic viagra cheap cheap online viagra
یکشنبه 21 مرداد 1397 06:58 ب.ظ

This is nicely said! .
cialis 5mg billiger generic cialis 20mg tablets generic cialis 20mg tablets cialis tablets australia cialis tadalafil cialis per paypa try it no rx cialis cialis uk prices for cialis 50mg cialis daily dose generic
دوشنبه 7 خرداد 1397 12:32 ق.ظ

Nicely put. Kudos.
cialis uk cialis online deutschland chinese cialis 50 mg prix de cialis cialis vs viagra cialis flussig enter site 20 mg cialis cost callus cialis australian price cialis en 24 hora
سه شنبه 4 اردیبهشت 1397 12:23 ق.ظ

You suggested this perfectly!
how buy viagra viagra rx online how do you buy viagra how buy viagra online where to buy viagra without prescription cheap online viagra buy genuine viagra buy levitra viagra can you buy viagra over the counter buy original viagra online
جمعه 17 فروردین 1397 04:33 ب.ظ

Point very well considered!.
cialis lilly tadalafi deutschland cialis online price cialis wal mart pharmacy cialis canada price cialis best cialis patent expiration cipla cialis online tadalafil 20 mg cialis kamagra levitra cialis canadian drugs
جمعه 3 فروردین 1397 11:55 ق.ظ

Whoa quite a lot of fantastic facts.
cialis 20 mg cost cialis en 24 hora cialis generique generico cialis mexico cialis 20 mg cut in half cialis cost brand cialis generic we recommend cheapest cialis cialis patentablauf in deutschland cialis en mexico precio
یکشنبه 27 اسفند 1396 08:16 ب.ظ

Information clearly taken..
generic for cialis cialis free trial cialis coupon viagra vs cialis vs levitra cialis for sale south africa look here cialis cheap canada weblink price cialis weblink price cialis price cialis best tesco price cialis
یکشنبه 6 اسفند 1396 10:44 ب.ظ
این فوق العاده است که شما از این قطعه ایده ها دریافت می کنید
نوشتن و همچنین از بحث ما ساخته شده در این زمان.
شنبه 5 اسفند 1396 05:09 ق.ظ
من کمی برای هر یک از مقالات با کیفیت بالا تحقیق کرده ام
پست های وبلاگ در این نوع خانه. کاوش در یاهو در نهایت به کمکت رسید
بر روی این سایت خواندن این اطلاعات بنابراین من خوشحالم که به نمایشگاه
من احساس بسیار عجیب و غریبی داشتم که دقیقا به آنچه نیاز داشتم رسیدم.
من قطعا اطمینان حاصل خواهم کرد که از ذهن شما خارج نشوید
وب سایت و به طور منظم نگاه کنید.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


نمایش نظرات 1 تا 30
درباره وبلاگ

سلام..
بنده دانشجوی دکترای زبان و ادبیات عرب هستم.
هدف از این وبلاگ تبادل اطلاعات میان دانشجویان رشته زبان و ادبیات عربی و فارسی است. با پیشنهادات و نظرات خود ما را در بهبود این وبلاگ یاری كنید. درباره سوالاتی که بعضی از دوستان از طریق نظرات میفرستند لطفا یه ایمیل معتبر بنویسن که بتونم جوابشون رو بدم . بعضی از دوستان سوالاتشون رو از طریق نظرات وبلاگ بصورت خصوصی ارسال میکنند که بهتره بدونید که تو سیستم وبلاگ نویسی امکان پاسخ به نظرات خصوصی در صفحات وبلاگ وجود نداره. پس این دوستان لازمه که یک ایمیل بنویسن تا بتوانم جوابشون رو بدهم و یا اینکه بهتره که سوالشون رو از طریق ایمیل برام ارسال کنند.
اما بقیه دوستایی که تو قسمت نظرات سوال میکنند (غیر از پیام خصوصی) بهتره که صفحه ای که سوال کردن رو بخاطر بسپرن و برای دریافت جواب به همون صحفه مراجعه کنند.
اگه هم کسی از دوستان سوالی پرسیده که جواب نگرفته لطفا دوباره بفرسته. البته جواب های من جنبه ی پیشنهادی داره.
هرگونه پیشنهاد و انتقادی از طریق آدرس ذیر قابل انتقال است.
brumand.hadi@yahoo.com
موفق باشید.

مدیر وبلاگ : هادی برومند
مطالب اخیر
نویسندگان
جستجو

آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :