تبلیغات
بانک مقالات فارسی و عربی - اسطوره گاو وحشی
 
بانک مقالات فارسی و عربی
من طلبَ شیاً و جدَّ، وَجَد؛
سه شنبه 6 اردیبهشت 1390 :: نویسنده : هادی برومند

اسطوره گاو وحشی

بوقا(1) (بوغا/ بوکا/ بُکا/ بُقا/ بوقه ) ، واژة ترکی رایج در زبان مغولی ، به معنای گاوِ نر (اخته نشده ) که به صورت اسم خاص (مانند بوقا ] خان [ ) و یا در ترکیب اسامی خاص (مانند بوقا تیمور، قرابوقا) به کار می رفته و از دیرباز وارد متون کهن فارسی نیز شده است (رشیدالدین فضل الله ، ج 3، واژه نامه ، ذیل «بوقا»؛ قدری ، ذیل «بوغا»؛ کاشغری ، ذیل «بُقا»؛ برای اطلاعات بیشتر واژه شناسی بوقا رجوع کنید به کلاوسون ، ص 312، ذیل «بوکا »). بوقا را نباید با واژة مغولی «بوغو » (گوزن ] نرِ قرمز [ ، کرّه اسب ، حیوان نر) اشتباه کرد (همانجا). در زبان مغولی ، به روحانیان دین شَمَن نیز بوغا (مترادف با «قام » در زبان ترکی ) به معنای جادوگر ـ پزشک ، ساحر ـ روحانی و کاهن می گفته اند (بیانی ، ج 1، ص 36ـ37؛ رشیدالدین فضل الله ، ج 3، واژه نامه ، ذیل «قام »، «بوکو»، «بُوَه »؛ کاشغری ، ذیل «قام »؛ ضمناً برای بُغا به عنوان نام دارویی هندی که از زهرة گاو می گرفته اند رجوع کنید به کاشغری ، ذیل «بُغا»؛ قس ابوریحان بیرونی ، ص 171ـ172، «جاویزن » ] گاویژن [ ؛ معین ، ذیل «گاو دارو»).

گاو در افسانه ها و اسطوره های مذهبی و تاریخی تقدّس ویژه ای داشته است (برای آفرینش گاو ] کیوثا [رجوع کنید به دمیری ، ج 1، ص 256؛ گاو یکتا آفریده رجوع کنید به بهار، ج 1، ص 15؛ گاو بَرمایه رجوع کنید به رستگار فسائی ، ذیل «برمایه »؛ گاو آپیس رجوع کنید به ویو ، ص 89ـ90). در تاریخ مغولان نیز گاو به نوعی مقدّس بوده است ؛ در این مورد می توان به افسانه ای اشاره کرد که بر پایة آن ، «اشارتی از آسمان » در تأیید تموچین (بعدها چنگیزخان ) و تکذیب برادر خوانده اش جاموقه فرود آمد. در این افسانه ، چنین آمده است : ماده گاوی وحشی چادر جاموقه را از جا کند و خود او را شاخ زد و بر روی او نعره کشید، و در پی آن نیز یک گاو نرِ وحشی تیرک زیرین چادر بزرگی را که در آنجا برپا شده بود از جا کند و پس از آن به آرامی درپی تموچین به راه افتاد ( تاریخ سرّی مغولان ، ص 52؛ همچنین برای افسانة اویغوری بوقاخان ، پسر تاتارخان ، که از درختی ] یا کوهی [ در قراقروم زاده شد رجوع کنید به ابوالغازی بهادرخان ، ص 11؛ رشیدالدین فضل الله ، ج 1، ص 128؛ جوینی ، ج 1، ص 40ـ41؛ قدری ، ج 1، ص XIII ).

بنابراین ، با توجه به تقدّس افسانه ای ، قدرت و جنگجویی گاو نر (رجوع کنید به معین ، ذیل «گاو جنگی »)، جایگاه بوغاها یا قام های شمنی ، تأیید شدن چنگیز از جانب آسمان توسط گاو، و با در نظر گرفتن فراوانی کاربرد واژة بوقا در ترکیب نامهای بزرگان مغولی ، به نظر می رسد که افرادی از طبقات بالای جامعة مغول عنایت خاصی به گذاشتن این نام بر فرزندان خود داشته اند (قس دهخدا، ذیل «اسب » که به منزلت اسب ، و کاربرد کلمة آن در نامهایی چون لهراسب و گرشاسب و... اشاره کرده است ). بدین منظور، بوقا یا مستقلاً به صورت اسم خاص ، گاهی به همراه صفتهایی چون «آق » (=سفید، مانند آق بوقا) و «قرا» (=سیاه ، مانند قرابوقا) و یا به همراه اسامی خاص (مانند ایسن بوقا) به کار می رفته است (اقبال آشتیانی ، ص هیجده ؛ رشیدالدین فضل الله ، ج 3، واژه نامه ، ذیل «بوقا»)؛ همچنانکه ترکها نیز قهرمانان و سرداران نامی خود را به نام پرندگان تیزچنگ مانند طغرل (نوعی عقاب ) و سُنقُر (نوعی باز) و یا حیوانات پرقدرت و پرهیبت مانند ارسلان (شیر) و بوقا (گاونر) ملقب می کردند و برای برتر و بیشتر نشان دادن قدرت و مهابت آنان پیشوندهای وصفی از قبیل آق ، قرا، قزل (سرخ ) و گوگ (کبود) را در مفاهیمی چون بزرگ ، عظیم ، قوی ، شکوهمند، شریف و مقدّس به آنها می افزودند (اقبال آشتیانی ، ص هیجده ، سی و نه ).





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :


شنبه 11 شهریور 1396 05:49 ب.ظ
Pretty nice post. I just stumbled upon your weblog and
wanted to say that I have really enjoyed browsing your blog posts.
In any case I'll be subscribing to your feed and I hope you write again soon!
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 04:41 ق.ظ
you are actually a just right webmaster. The web site loading pace is
amazing. It seems that you are doing any unique trick.

Furthermore, The contents are masterpiece. you have done a great activity on this topic!
دوشنبه 19 اردیبهشت 1390 12:46 ب.ظ
Slm,dada
Ajab mozuee damet garm.
Tazegi dasht;
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


درباره وبلاگ

سلام..
بنده دانشجوی دکترای زبان و ادبیات عرب هستم.
هدف از این وبلاگ تبادل اطلاعات میان دانشجویان رشته زبان و ادبیات عربی و فارسی است. با پیشنهادات و نظرات خود ما را در بهبود این وبلاگ یاری كنید. درباره سوالاتی که بعضی از دوستان از طریق نظرات میفرستند لطفا یه ایمیل معتبر بنویسن که بتونم جوابشون رو بدم . بعضی از دوستان سوالاتشون رو از طریق نظرات وبلاگ بصورت خصوصی ارسال میکنند که بهتره بدونید که تو سیستم وبلاگ نویسی امکان پاسخ به نظرات خصوصی در صفحات وبلاگ وجود نداره. پس این دوستان لازمه که یک ایمیل بنویسن تا بتوانم جوابشون رو بدهم و یا اینکه بهتره که سوالشون رو از طریق ایمیل برام ارسال کنند.
اما بقیه دوستایی که تو قسمت نظرات سوال میکنند (غیر از پیام خصوصی) بهتره که صفحه ای که سوال کردن رو بخاطر بسپرن و برای دریافت جواب به همون صحفه مراجعه کنند.
اگه هم کسی از دوستان سوالی پرسیده که جواب نگرفته لطفا دوباره بفرسته. البته جواب های من جنبه ی پیشنهادی داره.
هرگونه پیشنهاد و انتقادی از طریق آدرس ذیر قابل انتقال است.
brumand.hadi@yahoo.com
موفق باشید.

مدیر وبلاگ : هادی برومند
مطالب اخیر
نویسندگان
جستجو

آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :